“Zelfkritiek (muhasaba) betekent letterlijk afrekenen, afrekening en zelfondervraging. In een spirituele context krijgt het echter de aanvullende betekenis van de zelfkritiek van een gelovige die voortdurend zijn of haar daden en gedachten analyseert in de hoop dat het corrigeren ervan hem of haar dichter bij God zal brengen. Zo’n gelovige dankt God voor het goede dat hij of zij heeft gedaan, en probeert zijn of haar zonden en afwijkingen uit te wissen door God om vergeving te smeken en zijn of haar fouten en zonden door berouw en wroeging te corrigeren. Zelfkritiek is een zeer belangrijke en serieuze poging om iemands persoonlijke loyaliteit aan God te tonen…De Islam heeft de mensheid kennis laten maken met edele gevoelens en gedachten van zelfkritiek. Voor individuen die niet hebben geprofiteerd van de opwekkende atmosfeer van de Islam, is zelfkritiek en het proberen zichzelf te beheersen niets anders dan een elementaire poging om de vleselijke ziel in twijfel te trekken.”¹⁾

“O jullie die geloven! Onthoud jullie van ongehoorzaamheid aan God uit eerbied voor Hem en met toewijding; en laat iedere ziel nadenken over wat hij voor de Volgende Dag vooruit heeft gestuurd. Onthoud jullie van ongehoorzaamheid aan God uit eerbied voor Hem en met toewijding. Ongetwijfeld is God volledig op de hoogte van alles wat jullie doen. (Al-Hasjr, 59:18).”

“Een gelovige die een gevoel van zelfkritiek bezit, alsmede verantwoording aflegt en met zichzelf in het reine komt, heeft ongetwijfeld voor zichzelf een zeer belangrijke manier van denken en lering ontwikkeld uit de Koran en de Soenna.”²⁾

“Zoals bij alle vraagstukken moet men ook bij zelfkritiek evenwichtig handelen zodat men tijdens zelfkritiek op geen enkele manier neigt in de richting van wanhoop.”³⁾

“Men moet altijd alert zijn voor zachte briesjes van trots en arrogantie, zodat de vleselijke ziel met aanhoudende zelfkritiek en ondervraging onder de duim wordt gehouden. De makkelijkste manier om dit te doen, denk ik, is het aanvaarden, accepteren, toegeven en bekendmaken dat alle gunsten van God komen. Anders zouden ziektes als hoogmoed, arrogantie en zelfvoldaanheid zich in iemands natuur nestelen en het zou onmogelijk zijn om deze in de toekomst te verwijderen.”⁴⁾

“Constante zelfkritiek en zelfverwijt tonen de volmaaktheid van iemands geloof aan. Iedereen die zijn of haar leven heeft gepland om de horizon van een volmaakt, universeel mens te bereiken, is zich bewust van dit leven en brengt elk moment ervan met zichzelf worstelend door. Zo iemand eist een wachtwoord van alles wat zich in zijn of haar hart en geest voordoet. Zelfbeheersing tegen de verleidingen van Satan of tegen de opwinding van de lusten worden geoefend. Ook worden woorden en daden zorgvuldig in de gaten gehouden. Zelfkritiek is voortdurend, zelfs voor die daden die het verstandigst en meest aanvaardbaar lijken. Een gelovige breit de “kant van zijn of haar leven” met de “draden” van zelfkritiek en zelfbeschuldiging. Avonden zijn bezinningsoverzichten van woorden en daden die gedurende de dag gezegd of gedaan zijn, evenals ochtenden die starten met voornemens om zonden te vermijden.”⁵⁾

“Zich staande houden tegenover de ophemeling en vleierij hangt sterk af van het onderhouden van een sterke zelfkritiek. Indien een persoon zichzelf meerdere malen per dag bekritiseert, zichzelf op het matje roept en zijn relatie met de Almachtige God continu daarop afstemt. Dan zal hij zelfs tijdens ophemeling en lofliederen over hem, tegen zichzelf zeggen: “Ik ken mezelf. Deze ophemeling en lofzangen kunnen een sluwe list van Satan zijn” waardoor hij zichzelf beschermt van het toegeven aan hoogmoed en arrogantie.”⁶⁾

English

Türkçe